Czym jest czyn nieuczciwej konkurencji i kiedy mamy z nim do czynienia?
W myśl art. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233 t.j.) czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. Czynami nieuczciwej konkurencji są w szczególności: wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa, fałszywe lub oszukańcze oznaczenie pochodzenia geograficznego towarów albo usług, wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług, naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, nakłanianie do rozwiązania lub niewykonania umowy, naśladownictwo produktów, pomawianie lub nieuczciwe zachwalanie, utrudnianie dostępu do rynku, przekupstwo osoby pełniącej funkcję publiczną, a także nieuczciwa lub zakazana reklama, organizowanie systemu sprzedaży lawinowej, prowadzenie lub organizowanie działalności w systemie konsorcyjnym oraz nieuzasadnione wydłużanie terminów zapłaty za dostarczane towary lub wykonane usługi.
Cytowany przepis zawiera definicję legalną czynu nieuczciwej konkurencji. W doktrynie słusznie podkreśla się, że art. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 roku pełni trzy funkcje. Pierwsza z nich sprowadza się do określenia wprost katalogu zachowań, które są uznawane przez ustawodawcę za nieuczciwe – funkcja definiująca. Z kolei funkcja uzupełniająca pozwala na stosowanie art. 3 ust. 1 ustawy w każdym przypadku, gdy przy wykonywaniu działalności gospodarczej dane zachowanie zakłócać będzie uczciwe stosunki rynkowe, lecz nie zostało ono ujęte wprost w badanym akcie prawnym. Wreszcie klauzula generalna, pozwala dokonać korekty oceny danego zachowania, kiedy to co prawda formalnie spełnia przesłanki czynu nieuczciwej konkurencji, lecz z uwagi na pewne szczególne okoliczności, jak choćby niski stopień zagrożenia interesów, właściwym jest odstąpienie od takiej kwalifikacji – funkcja korygująca (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2002 roku I CKN 1319/00, OSNC 2003/5/73; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2011 roku I CSK 796/10, LEX nr 1095811).
Słusznie wskazuje E. Nowińska, że aby doszło do popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji, niezbędne jest kumulatywne spełnienie następujących przesłanek: po pierwsze – działanie poddane ocenie musi zostać podjęte w związku z działalnością gospodarczą, po drugie – czyn ten musi być sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami, a po trzecie – działanie to musi zagrażać interesowi innego przedsiębiorcy lub klienta lub naruszać go (E. Nowińska [w:] K. Szczepanowska-Kozłowska, E. Nowińska, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2022).
Warto wyjaśnić, że każdorazowo skutkiem czynu nieuczciwej konkurencji jest zagrożenie lub naruszenie interesu gospodarczego innego przedsiębiorcy. Ustawa nie definiuje pojęć “interes” ani “zagrożenie”. Pojęcie “interesu” należy rozumieć szeroko, jako określony stan korzystnie już ukształtowany albo taki, który w przyszłości może dla przedsiębiorcy stanowić źródło korzyści rzeczywistych albo tylko oczekiwanych. Pewną wskazówkę interpretacyjną w omawianym zakresie zawiera wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2009 roku V CSK 102/09 (LEX nr 558623), w którym przyjęto, że interes przedsiębiorcy uzasadniający domaganie się ochrony na gruncie art. 3 ust. 1 u.z.n.k. nie ma jednolitego charakteru. Jest on stopniowalny w zależności od podstawy i drogi ochrony, którą obierze uprawniony do ochrony przedsiębiorca. Jeżeli dochodzi on roszczeń wyrównawczych, musi zawsze wykazać konkretne zmiany w sytuacji majątkowej spowodowane czynem lub czynami nieuczciwej konkurencji. Jeżeli natomiast dochodzi jedynie zaniechania niedozwolonych zachowań, w konkretnym stanie faktycznym sam sposób naruszenia dobrych obyczajów może wystarczyć do uznania, że zachowania te, co najmniej zagrażają interesom przedsiębiorcy domagającego się ochrony.
